Klaso E2 – Etimologio, derivado

E2 ETIMOLOGIO, DERIVADO24
(Kp E019.29 Esp kaj Ido E3-2 Etimologia vortaro E3 A/Z-2)

E20 STRUKTURO DE ESPERANTO

E201 Elementoj
E202 E estas lingvo aglutina, ne fleksia25
E203 Radikoj, finaĵoj, afiksoj
E204 Vortoj .1 Solstariva (primara)26 .2 Simpla .3 Kunmetita
E205 Kvalitoj idealaj. Kia E devus esti (Vd. E224)27
E205.1 Internacia (E212)
E205.11 Laŭ elementoj. “Tuja komprenebleco”
E205.12 Laŭ strukturo (E211)
E205.13 Lingve neŭtrala, sennacia (E224.1)
E205.2 Natura. Nek artefarita nek arbitra
E205.21 Kun radikoj naturaj (E224.1)
E205.22 Nature kreskanta
E205.3 Vivanta. Ne nur senviva kodo
E205.31 Tutmonde uzata, parolata
E205.32 Provita de sperto (longa, vasta, ĉiuspeca)
E205.33 Kapabla disvolviĝi kiom bezone
E205.34 Tamen stabila laŭ formo (E221.2)
E205.35 Libera de tendenco dialektiĝi
E205.4 Simpla. Facile lernebla, laborevita
E205.41 Kun malmulta vortaro
E205.42 Kun malmultaj reguloj
E205.43 Logika
E205.44 Regula. Sistema. Sen escepto
E205.45 Sen idiotismoj
E205.46 Fonetika .465 Fonetika : fonema
E205.47 Flue parolebla
E205.5 Konciza .6 Preciza. Klara
E205.61 Kapabla esprimi ĉiajn ideojn, nuancojn
E205.62 Sen dusenceco. Unu vorto, unu signifo
E205.7 Fleksebla. Elasta.
E205.8 Artisme kontentiga
E205.81 Fortesprima
E205.82 Sen monotono. Stile variigebla
E205.83 Belsona
E205.84 Muzika. Taŭga por kantado
E205.85 Homogena. Nehibrida (E106.2)
E205.86 Kun propra spirito (E106.2)
E205.87 Taŭga por literaturo .875 kaj tradukado1
E205.88 Taŭga por poezio2
E205.89 Kun propra literaturo
E205.9 Resume: perfekta ĉiurilate
E206 Ĉu E estas ideala i.l.? (E74)
E206.1 E plenumas neniun kondiĉon (E205) perfekte
E206.2 Sed idealoj kunbatalas: ne eblas kunloĝi plengrade
E206.3 Kiom eble E kombinas ĉiujn idealojn
E206.4 Lingva darvinismo en E3
E21 KOMPARO KUN (RILATO AL) ALIAJ LINGVOJ
E211 Fremdaj elementoj. Pruntoj el alia lingvo (=)5
E211.2 Angla[lingva]j elementoj en Esperanto
E211.8 Slavaj elementoj en Esperanto
E212 Internacieco de radikaro. Statistiko
E213 E-radiko en Angla adjektivo (lun-ar, stel-lar)4
E214 E-radiko trovebla en vorto nacilingva (=)
E214 (03) Naŭlingva Leksikono [Alt. E3-2]
E214.2 Emollient, Intruder
E215 Komparo kun aliaj lingvoj ĝenerale, ekz. pri gramatiko (=)5
E215.5 Komparo inter E kaj itala
E217 Diferencoj. Malsimilecoj (=)6


E22 EVOLUO. NEOLOGISMOJ

E221 Lingva evoluo. Kresko (Teorio)
(Kp. E29 Evoluo de signifo)
:1/9 Eksteraj influoj sur la lingvon
E221:32 [Lingva] influo de politiko sur E-on
:38 … de komerco
:44 … de franca lingvo
:78 … de muziko
:812-1 de poezio Esperanta7
E221.1 “Fundamento”. Fideleco. Konservismo
E221.11 “Netuŝebleco” .12 Konsisto .13 Aŭtoritato
E221.14 Celo               .15 Ne estas stagnilo
E221.2 Stabileco. Kontinuoeco. Unueco (E7 Reformoj)
E221.3 Uzado donas vivon. “Ni fosu nian sulkon”
E221.4 Evoluo per uzado (E205.2)
E221.5 Z. kiel stila modelo. Ĉu ankoraŭ?
E221.6 Libereco provi novajn formojn8
E221.7 Kiam uzi novan formon?
E221.71 Anstataŭ peza kunmetaĵo
E221.72 Anstataŭ pseŭdosufikso
E221.73 Anstataŭ plurvorta kunmetaĵo9
E221.74 Por bezonata nuancigo aŭ distingo
E221.75 Por precizo scienca aŭ teknika (E26)
E221.76 Ĉu ni bezonas “poezian vortaron”?
E221.8 Danĝeroj de granda radikaro. Neceso bremsi
E221.81 Malsimpligas la lingvon
E221.82 Enkondukas ĥaoson. “Ordo en libereco”
E221.83 Kontraŭas la E. aglutinan sistemon
E221.84 Vortoj neuzataj estas muzeaj mumioj
E221.85 Ĉu E radiko por ĉiu nuanco de ĉiu lingvo?
E221.86 Danĝero de paralelaj (sinonimaj) formoj
E221.861 Dialektiĝo  .862 Malfacilo por la parolanto
E221.863 Malfacilo por la aŭdanto
E221.9 Bremsoj kontraŭ ĥaoso. Purigaj influoj
E222 Lingva Evoluo de E en Praktiko
E222.1 Naciaj influoj je div. epokoj
E222.2 Tendencoj. Ekzemploj de evoluo
E222.21 Forlaso de malnovaj radikoj (E222.59)
E222.22 Novaj radikoj(E223, E224) (E3-4 listo de neologismoj)10
E222.23 Malnovaj signifoj .24 Novaj signifoj
E222.25 Novaj esprimoj (E222.4, E2712, E28)
E222.26 Pli zorga uzo de afiksoj (E25, E26)
E222.27 Pli zorga uzo de gramatikaj formoj (E5)
E222.28 Novaj gramatikaj formoj (E5)
E222.29 Formoj pli mallongaj (E224.5, E233.2, E246)
E222.3 Neologismoj de Zamenhof
E222.31 Bibliaj11 .32 Nebibliaj
E222.4 La barakto por ekzisto12
E222.41 Sinonimoj (E41)
E222.42 Div. formoj de sama radiko
E222.43 Formoj similaj. Diferencigo
E222.5 Stadioj de akcepto al neologismoj
E222.51 U[niversala] V[ortaro]13 .52 O[ficiala] A[ldono]
E222.53 Ĉe la pordo .54 Kredeble akceptindaj
E222.55 Dubaj, maloftaj .56 Proponoj sensukcesaj
E222.57 La rubaĵujo .58 Mortantoj, arkaismoj
E222.59 Eniro de teknikaj terminoj en ordinaran lingvon
E222.6 Mortintoj
E222.7 Mankoj. Bezonoj
E222.8 Futurismo. Eksperimentoj
E223 Origino de Radikoj. Fontoj
E223.1 El naciaj lingvoj (E211)
E223.2 Retroformado Vak(ant)a, Kuz(in)o
E223.3 Arta kombino de naturaj elementoj (Ki-am)
E223.4 Nekonata. Duba .5 Arbitra. Apriora .6 El persona nomo
E223.65 El mitologia nomo .7 El komencliteroj (akronimo) (Usono)
E223.71 Plumnomo (pseŭdonimo) (Antido)
E223.8 El radikeroj. “Stumpvortoj” (Komintern)
E223.9 Sonimito. Onomatopeo (glugl, ŝmac, susur) (E598.8/.9)
E224 Selekto de radiko aŭ esprimo. Principoj
(Kp. E205 Idealoj E28 terminoj sciencaj, fakaj)
E224.1 Internacieco (E205.11 “Tuja komprenebleco”)
E224.11 de formo .12 de signifo .13 de sono
E224.14 de uzado (klerula: ĉiutaga)
E224.15 Uzado ĉe la fontlingvo
E224.16 Pseŭdoprefiksoj (anti-, aŭto-, pre-)
E224.17 Pseŭdosufiksoj
E224.17-614 Vidpunktoj “internacia” kaj “purista” Por kaj kontraŭ neregulaĵoj “internaciaj”
E224.171 -acio
E224.171.1 -icio, -ucio, -kcio, -pcio
E224.171.2 UV uzado .3 OA uzado
E224.171.4 Ĉe substantiva radiko
E224.171.5 Uzo por diferencigo de div. formoj
E224.171.6 -ac k.s.
E224.172 -ala .173 ato .174- atorio
E224.175 -io (E558.2)
E224.176.1 – ika .2 -iko .21 -istiko .3 -iki
E224.177 -ologio .178 -atoro .178.1 -oro
E224.179 aliaj
E224.179.1 -metro .2 -metrio .3 -skopo
E224.19 Logiko : internacieco
E224.2 Natureco, konateco. Etulino nekomprenebla de neesperantisto!
E224.3 Uzado, uzateeco. Ekzemplo de bonaj verkistoj
E224.5 Koncizeco
E224.51 Formo pli mallonga kredeble venkos.
E224.52 Radikoj mallongigitaj de Z
E224.53 Mallongeco : internacieco
E224.54 Mallonga radiko : kunmetaĵo (E271.4)
E224.55 Influo de afikso sur vortaron15 (Stoic-) Stoik-ismo
E224.56 Haplologio16 .57 -iisto : -o
E224.58 -ikisto : -o .59 Radikoj pridubindaj
E224.6 Precizo. Klareco. (Elparoli – prononci Cepo – bulbo)
E224.7 Kombinebleco. Taŭgeco por derivaĵoj.Ilustr(aci)ita
E224.8 Beleco de sono. Prononc-,parol-ebleco
E224.81 Delikateco de esprimo (Naztuko – poŝtuko)
E224.9 Homogeneco (Radikoj kun hibridaj elementoj)
E225 Formo de Radiko
E225.1 El Latina genitivo (ponto)
E225.2 Malofte nominativo (lenso)
E225.3 Konformeco al naturo de radiko (hipnoti, evidenta, potenco)17
E225.4 Reguleco. Analogeco. Nekonsekvencaĵoj
E225.5 Diferencigo ĉe formoj samfontaj (ag, akt, akci)
E225.6 Diferencigo per ŝanĝo aŭ aldono litera (E47)
E225.7 Formo de terminoj sciencaj (E28)
E225.8 Karakterizaj transskriboj el Latinaj radikoj
E226 Modifo de Radiko
E226.1 Evito de ŝaradeblaj vortoj (E45)
E226.2 Evito de ŝajnafiksoj
E226.21 Ellaso de silabo Petrosel(in), lim(it), libel(ul)o
E226.22 Ellaso de litero Mirak(u)l
E226.23 Ŝango de litero (Difin, ripet, vipur, bufed, farun)
E226.231 -ilo : -elo .232 -ino : -eno .233 -ulo : -olo
E227 La influo de tabuoj18
E228 Radikoj parencaj (samfontaj) kanab(en)
E229 Statistiko pri radikoj
E229.1 Nombro
E229.2 Ofteco de uzado
E229.21 Kalkuloj. Statistiko .22 Zamenhofa uzado
E229.3 Graveco, utilo, de vortuza kalkulado
E229.4 Diferencoj ĉe div. aŭtoroj, aŭ
E229.5 ĉe unu aŭtoro diversdate
E23 Derivo (Vortteorio, Vortkonstruo) ĝenerale
E231 Kritiko de Couturat kontraŭ E. Vd. 412.9 (049.2)
E231.1 Liaj tri reguloj
E231.11 Renversebleco (retroderivado) (E234.6)
E231.12 Adj. el subst. = kiu estas -o
E231.13 Subst. el adj. = persono
E231.2 E ne obeas tiujn regulojn
E231.3 Ido nur parte konformas al ili
E231.4 Frua E-ista reago
E231.5 La esenco de la disputo
E232 Respondo Esperantista
E232.1 De Antido (de Saussure) .2 De aliaj
E232.3 Esenco de la respondo
E233 Teorio de R. de Saussure (Ankaŭ E234, E236)
E233.1 “Radiko, afikso, finaĵo”: sendependaj elementoj
E233.2 Neceso kaj sufiĉo formoj maksimuma, minimuma)
E233.3 Vorto povas gajni signifon el kunteksto. Signifoj rigida, elasta (E293)
E233.4 Specifeco (kategorieco) de radikoj (Kp E237) La plimulto apartenas al unu el tri kategorioj:
.41 O-radikoj .42 I-radikoj .43 A-radikoj .44 aliaj
E233.5 Sinteno de Zamenhof (favora al kategorieco)
E234 Analizo de vorto (Molekulo kunmetita el atomoj)
E234.1 Kunigo aŭ disigo de atomoj
E234.2 Klasifo (kategorieco) de atomoj
E234.3 Propra signifo de atomoj
E234.4 Vortanalizo laŭ simboloj O I A
E234.51 Vortkonstruo malsamklasa, pleonasma
E235 Radikoj de duba (hibrida) karaktero
E235.1 en E uzado .2 En internacia uzado
E235.3 Radikoj kiuj ŝanĝis sian kategoriecon19
E236 Analizo de simpla vorto
E236.1 Substantivo .11 OO (kato) .12 IO (skribo)
E236.13 AO (belo) .14 EO (nuno) .15 XO el alispeca radiko
E236.2 Verbo .21 OI (kati) .22 II (skribi) .23 AI (boni) .24 EI (nuni)
E236.25 XI el radiko alispeca
E236.27 Danĝero trouzi formojn OI AI
E236.3 Adjektivo
E236.31 OA (kata)
E236.311 Apozicio (kiu estas -o)
E236.312 Rilato (prep. plus O) (rilatanta al)
.1 Genitivo (de -o) (apartenanta al)
.2 Materialo (konsistanta, farita, el -o)
.3 Havo (kun -o, -hava, -porta)
.4 Multeco (multa-a, -riĉa, -plena, -oza)
.5 Alia (apud, ĉe, en, laŭ, por, pro, pro -o)

E236.313 Kvalito, aspekto (-eca, -aspekta, -forma,-ŝajna, -ojda, kvazaŭ-a)20
E236.32 IA (skriba) .321 Rilato (de, por, pri21, pro -ado; -rilata) .322 Kvalito (-anta, -ema, -pova, kiu -as, -plena, -iva20
E236.44 adverbigo pleonasma en Esperanto
E237 Teorioj kontraŭ radika kategorieco
.1 Ĉefeĉ .2 Panel .3 Aliaj
E238 Provoj harmoniigi kontraŭajn teoriojn (E233.4, E237)
E238.1 Saussure (Dua Propono)
E238.2 Principoj formulitaj en la Dua Propono
E238.21 Nevariebleco, Nedependeco, de elementoj
E238.22 Renversebleco
E238.3 J. A. Gill (B[rita] E[sperantisto] 1940, p. 248)
E239 Derivaĵoj el sama E radiko (E228)

1 Tiu ero estas altajpita

2 Tiu ero estas retajpita

3 Ero altajpita; nia traduko. MCB skribis anglalingve “Survival of the fittest in E”. Tio krome rilatu al la tuta lingvo, ĉar pri unuopaj vortoj ekzistas E222.4

4 Pli bone oni dividu laŭlingve, ekzemple:
E213.2 E-radiko en angla adj., .4 en franca adj., kaj simile.

5 Oni vidas per la ekzemploj, ke oni dividas decimale laŭ lingvo komparata; divido per = indikus la lingvon de la teksto.

6 Tiu divido ne ŝajnas utila; prefere oni uzu E215

7 Nova ekzemplo

8 Ĉi tie sekvis divido (018.5) Ne trouzu.

9 Kunmetaĵo estas devige unuvorta; en alia kazo ĝi ne estas kunmetaĵo. MCB sendube intencis “plurelementa”

10 Referenco altajpita. Nehibrideco de Esp. radikoj estas E224.9, do tio ĉi devus iel rilati al la ĝenerala karaktero de la lingvo

11 De ĉi tie ĝis E222.59 ĉio estas retjapita

12 Tio ŝajnas sinonimo de E206.4

13 .51 kaj .52 estas diskuto pri la rolo de Universala Vortaro resp. Oficialaj Aldonoj; la tekstoj mem apartenas al E3

14 En la originalo: E224.17 (019)

15 Pli ĝuste influo de afikso al radikformo

16 t.e. forigo de ripetita silabo

17 t.e. al la karaktero, kiun havas la radiko en la devenlingvo

18 Kredeble tio signifas: Evito de radikoj similaj al nacilingvaj vortoj embarasaj

19 Ne la radikoj ŝanĝis la kategoriecon, sed la homoj

20 La tri lastaj estas mane alskribitaj

21 Mane alskribita

24 Oni vidos en la sekvontaj tre diverstemaj dividoj, ke nur malmultaj el ili rilatas al etimologio kaj derivado, kiuj mem estas tre malsamaj temoj. Krome, kelkaj el la temoj estas tiom ĝeneralaj, ke ili devus stari tute komence; ni proponas transmeti la tuton de E201/E205 al E101/E105

25 Tamen devas ebli klasifi aliajn opiniojn, precipe ĉar ĉiuj dividoj estas principe uzeblaj ankaŭ por aliaj i.l. Proponeblas jeno:
E202 Karaktero de la lingvo
E202.1 Izola .2 Aglutina .3 Fleksia .4 Alia

26 Originalo: Primaria

27 En la praktiko MCB uzis E205 ankaŭ pri efektivaj kvalitoj de la lingvo, kio ŝajnas tute akceptebla.Ĉar ĉio rilatas al ĝeneralaj trajtoj de la lingvo, konsilindus transmeti la tuton al E105. Tiukaze oni kombinus E205.9 kun E206, kune ĉe E105.9

Respondi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Ŝanĝi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Ŝanĝi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Ŝanĝi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Ŝanĝi )

Connecting to %s